Trong các đợt điều chỉnh trước của thị trường kể từ sau khủng hoảng đến nay, chưa bao giờ có nhiều cổ phiếu giảm giá mạnh về mức P/E 4 lần như lần này), tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng cần phải tính P/E tương lai để thẩm định giá cổ phiếu đã thật sự rẻ hay chưa. Liên tiếp những báo cáo đưa ra nhận định cổ phiếu của Việt Nam đã rất rẻ, rẻ như "mớ rau ngoài chợ" và nên mua vào.

Mới đây, một báo cáo mang tựa đề "Vietnam Insight" của Ngân hàng HSBC nhận xét giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã trở nên rất rẻ khi VN-Index được giao dịch với P/E thấp hơn 38% so với mức trung bình của các TTCK châu Á (trừ Nhật Bản), thấp hơn 27% so với chỉ số MSCI (chỉ số đo mức độ vốn hóa thị trường trung bình trọng số tự do điều chỉnh của các chứng khoán) các thị trường mới nổi và thấp hơn 32% so với MSCI các thị trường cận mới nổi.

Theo Ts Alan Phạm, Giám đốc Bộ phận Kinh tế của Công ty Cổ phần Chứng khoán Vina, giá cổ phiếu đang ở mức rẻ, đáng để đầu tư. P/E tại Việt Nam hiện khoảng 8 - 9 lần, thấp hơn nhiều so với 14 - 20 lần ở các thị trường trong khu vực (P/E của Trung Quốc là 14,6, Philippines là 18,5, Thái Lan là 14,1).

"Thông tin vĩ mô không thuận lợi đã khiến VN-Index đi ngang trong thời gian dài. Giá trị giao dịch bình quân cũng liên tục giảm, từ 2.180 tỷ đồng/phiên trong tháng 3 xuống còn 666 tỷ đồng/phiên trong tháng 10. Chính lúc này, giá cổ phiếu đã trở nên hấp dẫn hơn", ông Alan Phạm nói.

Đúng là nếu xem xét P/E thì thấy giá cổ phiếu đã rẻ nhưng quan trọng là phải tính tới P/E tương lai. Theo ông Nguyễn Chí Công, Trưởng phòng Phân tích Công ty Chứng khoán Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (AGR), giá cổ phiếu đã xuống khá thấp, nhưng chưa thực sự rẻ. Bởi lẽ, việc các doanh nghiệp liên tục phát hành cổ phiếu để tăng vốn sẽ làm giá cổ phiếu giảm xuống và khối lượng tăng lên. Bên cạnh đó, tình hình hoạt động củacác doanh nghiệp trong năm nay gặp khá nhiều khó khăn. Đây chính là yếu tố tác động làm tăng các chỉ tiêu như P/E, P/BV (giá/giá trị sổ sách), khiến cho giá cổ phiếu không được xem là rẻ.

Một trong những khó khăn được giới chuyên gia cho rằng sẽ tác động tới P/E tương lai của các doanh nghiệp niêm yết là việc thay đổi chủ trương từ lãi suất thấp sang "thả nổi" lãi suất, rút tiền từ lưu thông về để kiềm chế lạm phát một cách bất ngờ khiến thị trường chứng khoán bị "đứt gẫy". Dòng tiền vào thị trường đã yếu lại tiếp tục bị rút ra.

Không chỉ thế, sau khi chuyển sang cơ chế lãi suất thỏa thuận theo nhu cầu thị trường, lãi suất tăng mạnh, cao nhất lên tới 20%. Mức lãi suất này được xếp vào hạng cao thứ hai từ trước tới nay (sau đợt cao điểm năm 2008 lên đến 21%). Với mức lãi suất này, nhiều doanh nghiệp vay nợ kinh doanh sẽ khó khăn, đặc biệt là những doanh nghiệp cổ phần từ quốc doanh do được ưu ái tín dụng và quen "vung tay quá trán" nên thường có hệ số nợ cao. Các doanh nghiệp vận tải biển và dầu khí hiện có số nợ nhiều hơn các nhóm khác nên luôn tiềm ẩn thua lỗ.

Trong 3 quý đầu năm, vì làm ăn khó khăn, nhiều doanh nghiệp đã lỗ khá nặng. Những tháng cuối năm nay và đầu năm tới, lãi tín dụng tăng cao, nguy cơ lỗ càng tăng. So với hầu hết các nước trên thế giới, lãi tín dụng ở Việt Nam cao gấp 2 - 3 lần nên những doanh nghiệp kinh doanh có tính quốc tế (xuất khẩu, vận tải biển...) càng khó cạnh tranh với hàng hóa, dịch vụ nước khác.

Không chỉ thế, mới đây, Công ty Chứng khoán Hà Thành đã đưa ra nhận định thị trường có thể tiếp tục xu hướng giảm thêm khoảng 10% nữa và các cổ phiếu blue-chip có thể là nhóm dẫn đầu trong xu thế giảm thay cho penny-stock đã giảm sâu trước đó. Các chỉ báo xu hướng hiện tại vẫn chưa cho thông tin lạc quan nhưng chỉ báo chu kỳ vẫn cho thấy đang ở vùng đáy. Thị trường dường như đang ủng hộ các nhà đầu tư dài hạn gom thêm những mã cổ phiếu mà mình yêu thích. Trong khi đó, sự hoạt động tích cực của các nhà đầu tư lướt sóng ở thời điểm này có thể không phải là ý tưởng hay.

Những nhận định trái chiều thường làm cho nhà đầu tư cá nhân bối rối, đặc biệt là khi chính sách thay đổi đột ngột, nhiều nhà đầu tư điều chỉnh không kịp (nhất là những người đầu tư giá trị, mua khi cổ phiếu giảm về mức giá xác định), dẫn đến thua lỗ. Song để không bị lỡ sóng, nhà đầu tư nên bình tĩnh để nhận định, phân tích và lựa chọn, cơ cấu lại danh mục đầu tư của mình.

Theo ông Quách Mạnh Hào, Phó tổng giám đốc Công ty Chứng khoán Thăng Long, với mức giá nhiều cổ phiếu hiện nay đã giảm về tương đương thời kỳ kinh tế khủng hoảng cuối năm 2008 thì cơ hội đạt lợi nhuận và rủi ro chia đều. Điểm khác biệt của TTCK Việt Nam khi tăng thì muốn mua cũng khó. Vì vậy, đầu tư giá trị thì có thể bắt đầu xem xét và chọn thời điểm mua thích hợp.

Bên cạnh đó, động thái mua ròng của khối nhà đầu tư nước ngoài đã cho thấy điều này. Trong 10 tháng đầu năm, khối này đã mua ròng hơn 11.300 tỷ đồng và là lực đỡ chính cho thị trường trong thời gian dài.

"Lúc này, thay vì lo sợ giá sẽ giảm nữa, nhà đầu tư nên tập trung vào những cổ phiếu có cổ tức cao và trả bằng tiền mặt. Khi nhà đầu tư vội vàng bán ra thì mức lỗ mới hiện thực hóa. Trong trường hợp giá giảm nữa thì vẫn còn có cổ tức. Nếu lúc này không dám mua, đợi đến quý I/2011 thì có thể sẽ không mua được giá tốt như bây giờ", ông Hào khuyên.

Tuy nhiên, làm thế nào để lựa chọn được cổ phiếu tốt và đang ở vùng đáy cũng không phải là việc làm đơn giản, nhất là với các nhà đầu tư cá nhân. Theo ông Công, để đánh giá cổ phiếu là rẻ hay đắt, nên dựa vào 2 ngưỡng. Đó là P/E < 6,5 và P/BV <= 1.

Ông Công đưa ra ví dụ về cổ phiếu LCG (Công ty Cổ phần Licogi 16) và cho rằng LCG đã rẻ, bởi cổ phiếu LCG có giá cập nhật ngày 12/11 là 26.700 đồng, P/BV là 0,87, P/E là 4,25. Mặc dù có P/E < 6.5 nhưng LCG có chỉ số P/BV dưới 1, nên được đánh giá là cổ phiếu rẻ. Hay như cổ phiếu VHC (Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn) cũng vậy: tính đến ngày 12/11, VHC có giá 30.800 đồng, P/BV là 1,3, P/E là 5,76 và được coi là rẻ.

Ngoài ra còn nhiều cách tính khác dựa vào đặc thù từng ngành, từng lĩnh vực. Tuy nhiên, nhà đầu tư nên dựa vào bản phân tích, đánh giá cụ thể của từng công ty chứng khoán cũng như theo dõi thông tin của ngành để đưa ra quyết định, lựa chọn cổ phiếu mua thời điểm này để hạn chế những rủi ro. Việc lựa chọn đúng cổ phiếu sẽ đem lại lợi nhuận lớn cho nhà đầu tư vào năm sau.