Sự thật 'trần trụi' sau cánh cửa nhà tù Comayagua

Cập nhật 02:16:53 - 17/02/2012

Hàng trăm tù nhân bị thiệt mạng trong vụ hỏa hoạn kinh hoàng diễn ra tại nhà tù Comayagua, miền Trung Honduras – nơi được cho là địa ngục trần gian với những bê bối liên quan đến điều kiện cơ sở vật chất nghèo nàn cùng với tệ tham nhũng, lộng quyền.

Rạng sáng ngày 15/2, “bà hỏa” gõ cửa nhà tù Comayagua. Cho đến nay, nguyên nhân của vụ hỏa hoạn thảm khốc chưa được làm rõ. Giả thiết đặt ra là rất có thể đám cháy bắt nguồn từ việc một phạm nhân đã đốt đệm trải giường hoặc do sự cố đoản mạch trong hệ thống điện. Tuy nhiên, sự quá tải cùng với điều kiện vệ sinh yếu kém đang là nguy cơ đe dọa đến sức khỏe, tính mạng của nhiều tù nhân khác đang bị giam giữ ở nơi đây.

Ron W. Nikkel, Chủ tịch tổ chức phi chính phủ Prison Fellowship International, đã nhanh chóng tìm đến Honduras nắm bắt tình hình cho biết nhà tù Comayagua là nơi tồi tệ nhất ông từng biết tới khi đặt chân đến đất nước này.

Chia sẻ với tờ CNN, ông nói: “Chật chội, chen lấn là việc diễn ra như “cơm bữa” ở đây. Khi tìm hiểu đời sống của các phạm nhân sinh hoạt ra sao, hình ảnh đầu tiên “đập” vào mắt tôi là những chiếc giường cao ngất ngưởng đến 6, 7 tầng và khoảng không gian giữa các tầng chỉ vừa đủ cho họ cúi lom khom thay vì có thể ngồi một cách thoải mái. Hiếm khi tôi thấy ở đâu người ta lại “nhồi nhét” người nhiều đến vậy. Với tình trạng này, Comayagua chắc chắn không tránh khỏi tai họa vừa qua”.

Nikkel cho biết thêm: “Các gian nhà tù vốn đã chật chội nhưng hiếm hoi lắm mới có một cửa sổ thông gió. Nó ngột ngạt khiến tôi bước chân vào mà tưởng chừng như chẳng có chút không khí nào có thể “lọt” vào đây được. Điều này dễ hiểu tại sao nhiều nạn nhân bị chết vì “sặc” khói đến vậy”.

Giường nằm của tù nhân chật chội và cao ngất ngưởng - Ảnh: AFP

Hơn thế nữa, các tù nhân ở nhà tù Comayagua còn không được tiếp cận với nước sạch cũng như được đảm bảo các điều kiện vệ sinh tối thiểu. Nguồn nước mà họ vẫn sử dụng bẩn đến mức mắt thường cũng có thể nhận thấy. Không chỉ có vậy, hệ thống nhà vệ sinh của nhà tù khiến người chứng kiến phải “hết hồn”. Mùi hôi hám phát ra nồng nặc và bồn cầu cáu bẩn tưởng chừng như nó chưa bao giờ được cọ rửa.

Một thống kê được thực hiện năm 2010 cho biết diện tích nhà tù Comayagua chỉ đủ sức “tải” 8.000 tù nhân nhưng nó phải “kham” tới 12.000 người. Sự quá tải khiến các quản giáo luôn làm việc trong tình trạng căng thẳng hết mức. Ngoài ra, hệ thống nhân lực ở đây còn thiếu nhiều kĩ năng trong việc chăm sóc, quản thúc người tù.

Thiếu chuyên nghiệp cùng với đồng lương còm cõi khiến những quản giáo không mấy “thiết tha” với nghề. Chính vì vậy, tình trạng tham nhũng diễn ra rất phổ biến. Những kẻ “cậy” tiền, thế lực liên kết với các băng đảng bên ngoài “chạy chọt” để quản giáo “mắt nhắm mắt mở” trước tình trạng buôn bán thuốc phiện diễn ra rầm rộ trong tù. Bê bối hơn, các quản giáo thậm chí còn tổ chức đường dây cung cấp gái mại dâm chuyên cung cấp cho những phạm nhân có “nhu cầu” bên trong trại giam. Không chỉ riêng ở Honduras, tình trạng đáng lên án này còn phổ biến ở các nước Trung Mỹ khác. Giáo sư Andrew Coyle đến từ trung tâm The International Center for Prison Studies cho biết: “Những kẻ hối lộ đưa cho quản giáo số tiền cao hơn nhiều lần so với những đồng lương họ nhận được hàng tháng”.

Bên cạnh đó, nhà tù Comayagua còn là “điểm đến” của các băng đảng được hình thành ngay trong chốn vốn được xem là nơi cải tạo tội phạm. Những băng đảng lớn mạnh đến mức những tù nhân dù không muốn dính dáng đến các băng đảng này nhưng vì muốn được yên ổn trong những ngày tháng tù tội họ buộc phải “nhắm mắt đưa chân”. Ở đây, các phạm nhân nam thường ở độ tuổi từ 18 đến 25 và đa số họ đều nhanh chóng gia nhâp các băng đảng này ngay từ những ngày đầu cải tạo.

Mặc dù không phát hiện trường hợp quản giáo nào lạm dụng quyền lực tra tấn tù nhân nhưng Ron. W. Nikkel cho biết nhiều người ở đây bị giam giữ chưa qua xét xử. Có những trường hợp phải chờ đợi nhiều năm trong tù mà vẫn chưa được “hỏi han” do những thủ tục tư pháp rườm rà. Chính điều này gây nên tâm lý bất mãn dẫn đến sự nổi loạn cho người tù. Một ví dụ điển hình, năm ngoái cựu giám đốc nhà tù này từng bị bắn bởi một nhóm tù nhân bất mãn với những quy tắc khắt khe.

Trận hỏa hoạn diễn ra rạng sáng ngày 15/2 là tiếng chuông báo động không chỉ cho nhà tù Comayagua mà cho tất cả các nhà tù khác trên đất nước Hondunras. Bởi lẽ đây không phải là lần đầu tiên “bà hỏa” ghé thăm các nhà tù của nước này. Trước đó, năm 2003, 61 tù nhân thiệt mạng trong vụ hỏa hoạn tại La Ceiba. Năm 2004, 107 người bỏ mạng trong biển lửa tại nhà tù SanPedro Sula.

Đây không phải lần đầu nhà tù tại Honduras gặp hỏa hoạn. - Ảnh: nation.com.pk

Tổ chức Ân xá Quốc tế đang kêu gọi một cuộc điều tra để xác định rõ nguyên nhân đám cháy và đảm bảo công bằng cho các phạm nhân tại nhà tù Comayagua. “Đồng thời, chính phủ ngay lập tức phải có biện pháp để đảm bảo rằng những bài học đáng tiếc cần được ghi nhận và có biện pháp khắc phục, kiên quyết không để lặp lại bi kịch thêm lần nào nữa”, Esther Major đại diện Tổ chức Ân xá Quốc tế phát biểu.

Giáo sư Andrew Coyle đại diện trung tâm The International Center for Prison Studies cũng chỉ trích tình trạng quá tải ở các nhà tù và cho rằng các nhà chức trách Honduras phải chịu trách nhiệm về việc đã rồi. “Bạo lực, cơ sở hạ tầng yếu kém, quản giáo thiếu chuyên nghiệp – tất cả những yếu tố này kết hợp lại gây ra thảm họa. Một phần lỗi rất lớn nữa thuộc về các cơ quan có thẩm quyền do đã lơ là trước thực trạng diễn ra ở nhà tù Comayagua nói riêng và các nhà tù trên đất nước Honduras nói chung”.

Tổ chức phi chính phủ Prison Fellowship International đã tích cực làm việc để cung cấp các chương trình đào tạo nâng cao chất lượng quản giáo. Ngoài ra, tổ chức cũng hỗ trợ nhà tù đội ngũ y tế điều trị các bệnh về da liễu, nha khoa, nhãn khoa và suy dinh dưỡng cho các phạm nhân.

Thực hiện: / Nguồn: